BOŞANMA VE ÇOCUK

Divorce and child custody

boşanma ve çocukBoşanıyoruz: Peki ya çocuğa nasıl anlatacağız?

 

Günümüzde evliliklerin bir kısmı boşanma ile sonuçlanmaktadır. Ayrılık kararı beraberinde birden fazla değişikliğe adapte olmayı da gerektirmektedir. Yaşanılan evin, o zamana dek alışagelmiş alışkanlıkların, maddi manevi paylaşımların ve sosyal ilişkilerin değişimi yetişkinleri duygusal olarak oldukça etkilemektedir. Tüm bu duygusal değişikliklere alışma aşamasında çocuğu olan çiftlerin sürece dair sorumlulukları daha da artmaktadır. Ebeveynlerin zihni boşanmanın çocuğa nasıl aktarılacağı, olası sorulara nasıl yanıt verileceği, çocuğun bu süreçten etkilenmesine nasıl engel olunabileceği, ilişkilerin korunmasına dair neler yapılabileceği gibi sorularla dolup taşmaktadır.

Anne ve baba ayrılık kararının verilmesiyle kararının yaşamlarını altüst olmuş ya da rahatlamış olarak değerlendirebilmektedir. Taşımak istemediği bir sorumluluktan uzaklaşmış olarak hissedebilmektedir.  Bu durumda boşanma ile ilgili yeterli açıklama yapılmayan çocuk ise var olan tabloyu yanlış yorumlayabilmektedir. Yeterli olamayan duygusal ve davranışsal destek çocuğun kendi güvenliği ile ilgili korku, endişe yaşamasına neden olabilmektedir. Yetişkinler için zor olan boşanma süreci çocuklar için oldukça karmaşık olabilmektedir. Duygusal dünyası içerinde dalgalanmalar yaşayan, endişeli, zaman zaman kendini suçlu hissedebilen, kızgın, geleceğine dair soru işaretleri taşıyabilen çocuk için bu sürecin daha yumuşak olarak atlatılmasında ebeveynlere önemli rol düşmektedir.

Aileler tarafından en fazla sorulan soru boşanmanın çocuğa ne zaman söylenmesinin uygun olduğu konusundadır. Bu konuda uygun olan yaklaşım fiziksel ayrılık (evden ayrılma) gerçekleşmeden çocuğa boşanmanın anlatılmasıdır. Çocuk boşanmayı ebeveynin evden ayrılmasından sonra öğrenirse bu durum daha da karmaşık hale gelebilmekte ve evden ayrılan ebeveynin bu durumda oynadığı rol hakkında bilgi eksikliğine sahip olabilmektedir. Uygun olan fiziksel ayrılma yakınken çocuğun durumdan haberdar olmasıdır. Boşanmayı ev dışında bir ortamda anlatmaktansa yaşanılan ev içerisinde anlatmak, konuyu tüm detayları ile konuşmak ve paylaşmak gerekmektedir.

Boşanma olayının gerçekleşeceğini çocuğa anlatmadan önce ebeveynlerin bir araya gelip bu zorlayıcı süreci çocuğa nasıl anlatacakları hakkında fikir birliğinde bulunmaları gerekmektedir. Anne ve baba konuyu bir arada açıklamalı, çocuğun sorularını ortak yanıtlamalılardır. Basit ve genel ifade içeren kelimeler kullanmalı ve birbirlerini suçlayıcı ifadelerden kaçınmalılardır. Açıklama sırasında çocuğa boşanmanın tamamen anne ve babanın aldığı karar sonucunda ortaya çıktığını, bu durumda çocuğun rolü olmadığı da söylenmelidir. Anne ve babanın çocuğa duyduğu sevgi ile eşlerin birbirlerine karşı hissettikleri sevginin farkı çocuğa açık olarak anlatılmalı ve çocuğun bunu hissettiğinden emin olunmalıdır. Çocuğa ne olursa olsun ebeveynlerinin onu sonsuza dek seveceği açık ve net olarak söylenmelidir. Boşanma sonucunda çocuğun yaşadığı ortam, başlayacağı ya da devam edeceği okul hakkında yeterli bilgi verilmeli ve çocuğun yaşamındaki değişikliklerin en aza indirgenmesi gerekmektedir. Çocuğun bilmek isteyeceği bir diğer nokta da anne ve babasını ne zamanlarda göreceği olacaktır. Ebeveynlerin her zaman her ihtiyacı olduğu zamanda onun yanında olacağını bilmek ve ortak belirlenen günlerde görüşeceğini bilmek çocuk için rahatlatıcı olacaktır.

Tüm bu süreç içerisinde ebeveynlerin çocukla olan iletişimin kalitesini korumaya önem vermeleri gerekmektedir. İletişim sırasında kullandıkları dilin açık olması ve bununla birlikte yüz ifadelerinin bu durumun çocuk tarafından ne kadar zor olduğunu anladıklarını destekler olması çocuğun kendisini yalnız hissetmemesini sağlayacaktır. Sözel olarak da bu durumun çocuk için ne kadar karmaşık olduğunu bildiklerini ifade etmeleri gerekmektedir. Dış dünyada olduğu kadar iç dünyasında da birçok değişiklik yaşayan çocuğun yeni ve hoşa gitmeyen sürprizlerle baş başa bırakmamak adına boşanma ile birlikte yaşamsal alanda olacak temel değişiklikler çocuğa anlatılmalıdır. Çocuğun olası sorularına anne ve babanın sakin bir tutumla yeterli, doyurucu yanıtları vermesi gerekmektedir. Ebeveynlerin iletişimi destekleyen ifadeleri ile çocuğu soru sorması için cesaretlendirmesi faydalı olacaktır. Çocukların bu gibi durumlarda anne ve babalarının yaşamlarında oynadıkları rol konusunda zihinleri ve duyguları karışabilmektedir. Bu durumda ebeveynlerin sözel olarak sevgilerini ifade etmesi, fiziksel olarak sarılması uygun olabilmektedir.

Ebeveynler tüm hassas noktalara değinerek açıklamada bulunsalar da çocuklar için bu durumu kabullenip yaşama devam etmek duygusal olarak oldukça zordur. Çocuğun olası tepkilerinde, öfke, kızgınlık içeren tutumları karşısında ebeveynler sakinliklerini korumalıdır. Çocuğu dinlemeli, duygularını anlamalı, bu durumun onun için ne kadar üzücü olduğunu anladıklarını çocuğa ifade etmelilerdir. Duygularını ifade etmesi için teşvik edici dil kullanmak, onun yerine kendimizi koymak, çocuğu ilgi ve dikkatle dinlemek, tekrar eden sorularına aynı sakinlikte yanıt vermek bu süreçte ebeveyn çocuk ilişkisi için faydalı olacaktır.

Boşanma gibi hassas süreçlerde yapılması gerekenler olduğu gibi yapılmaması gerekenlerde vardır. Açıklama yaparken kararsız, kuşkulu tavırlardan uzak durulmalıdır. Boşanma için diğer eş suçlanmamalıdır. Çocuğun yanında kötü kelimeler, vurgular, imalardan kaçınılmalıdır. Çocuktan kesinlikle bir taraf seçmesi istenmemelidir. Çocuktan duygusal destek beklenmemelidir. Çocuğa duygusal destek verilmelidir. Çocuğa sürekli olarak “sen güçlüsün, sen olgunsun, bunu aşarsın” gibi cümleler sarf edilmemelidir. Onun sadece “çocuk” olduğu unutulmamalıdır. Durumu hafife almak için “zaten babanı gördüğün mü vardı?” tarzında cümlelerle çocuğun duyguları görmezden gelinmemelidir.

Anne ve babasının verdiği yeni kararla aniden yaşam koşulları değişen çocuk için yeni düzene alışmak zaman almaktadır. Bu zaman içerisinde çocuğun duygusal dünyasına, ihtiyaçlarına, kızgınlıklarına, davranışsal değişikliklerine dikkat edilmeli, önem verilmelidir. Her ailenin farklı dinamikleri ve her çocuğun kendine has bir karakteri olduğu göz önünde bulundurularak boşanma sürecinde bir uzman desteği alınması uygun olacaktır.

Şafak Patavi KILIÇ

Psikolog

 Ninos Çocuk Gelişim Merkezi

 


RELATED POST

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.